Jak emocje matki w ciąży wpływają na dziecko – co mówi nauka?

Dlaczego emocje matki w ciąży mają znaczenie dla całego życia dziecka?

Co sprawia, że dziecko przejmuje emocje, jakie czuje matka będąc w ciąży? Jakie mechanizmy determinują co przejmuje dziecko od matki? Czy emocje matki przeżywane w ciąży determinują resztę jego życia?

Kiedy przyglądamy się ważności matki i jej emocji dla dziecka, nie możemy pominąć całego okresu ciąży. Okresu, kiedy to dziecko jest niejako częścią matki. Jest z nią ściśle połączone i pływa w wodzie, którą ona wytwarza.

Kiedy mówimy o wodzie w organizmie ludzkim, mówi się, że w około 70 -80% jesteśmy wodą. A jeśli dojdzie do tego fakt, że ta, maleńka istota pływa w wodzie, oddycha wodą. To spokojnie możemy uprościć i stwierdzić, że to stworzenie wodne (choć badania mówią, że dziecko w łożysku składa się w 90% z wody).

Jeśli więc mówimy o wodzie i jej istocie, to warto zapoznać się z badaniami Masaru Emoto.

Jak stres matki w ciąży przenika przez łożysko do dziecka?

Masaru Emoto, japoński badacz, przez dekady fotografował kryształy wody zamrożonej w różnych warunkach. Jego obserwacje — choć nie uzyskały potwierdzenia w niezależnych badaniach naukowych — stały się dla wielu osób piękną metaforą tego, jak otoczenie i emocje mogą wpływać na materię.

Według jego obserwacji woda poddana modlitwie w klasztorze tworzyła harmonijne, symetryczne kryształy. Ta sama woda, wystawiona na atmosferę kłótni i napięcia, przyjmowała formy nieregularne i chaotyczne.

Traktuję to jako metaforę, nie dowód naukowy. Ale metafora jest tu wyjątkowo trafna — bo nauka rzeczywiście potwierdza, że środowisko emocjonalne matki wpływa na dziecko. Tylko mechanizm jest inny: nie struktura wody, lecz hormony stresu, kortyzol i mikrochimeryzm, o którym przeczytasz za chwilę.

Kortyzol — główny hormon stresu w ciąży — przenika przez łożysko i bezpośrednio wpływa na rozwijający się układ nerwowy dziecka. To jeden z najlepiej udokumentowanych mechanizmów wpływu emocji matki na płód.

Czy stres i płacz w ciąży szkodzą dziecku? Co naprawdę ma wpływ

Napięcie, smutek czy płacz w ciąży to reakcja automatycznego umysłu — zaprogramowanego na wypatrywanie zagrożeń. Spokój natomiast jest wyborem i umiejętnością, którą można ćwiczyć.

Wiele mam zauważa, że emocje wcale nie „przechodzą same”. I mają rację — dopóki wracamy myślami do starych ran i obaw, mózg traktuje je jako coś, co dzieje się teraz. Odpowiada napięciem, jakby zagrożenie było realne.

Dzieje się tak, bo mózg nie rozróżnia między tym, co wyobrażone, a tym, co prawdziwe. Kiedy przeżywasz w głowie trudną rozmowę sprzed tygodnia — ciało reaguje tak samo, jak gdyby działa się ona w tej chwili.

Dlatego metody relaksacyjne i mindfulness działają — ale tylko chwilowo, jeśli nie zajmiemy się samymi myślami. Rozluźnienie mija, gdy tylko wracamy do zamartwiania się. Relaksacja w ciąży i techniki mindfulness mogą obniżać poziom kortyzolu — ale trwała zmiana wymaga pracy z przekonaniami i myślami, które stres wywołują

Co naprawdę pomaga? Praca z myślami, nie tylko z oddechem. Na tym opierają swoje metody m.in.:

• Sarah Peyton (Integracja Emocjonalna, NVC)
• Rick Hanson (neuroplastyczność i uważność)
• Joe Dispenza (zarządzanie przekonaniami)

Dobra wiadomość dla wszystkich zmartwionych mam: od emocji, którymi „nakarmiłaś” dziecko w ciąży, możesz je równie skutecznie uwolnić.

Jak świadomie kształtować emocje w ciąży – praktyczne ćwiczenia

Zacznij od codziennego ćwiczenia uważności (zachęcam do ciągłego ćwiczenia uważności).

Warto na początek zaobserwować ile czasu w ciągu dnia jestem napięta, skoncentrowana na niebezpieczeństwach czy zagrożeniach, a ile czasu czuję spokój i rozluźnienie?

Jakie emocje dominują we mnie, jaki jest dominujący we mnie nastrój: jest to walka, nastawienie na udowodnienie czy dopięcie swego. A może poddanie się i rezygnacja. Bezsilność, bezradność czy raczej siła życiowa, moc, ciekawość i spokój?

To, jakie jest otoczenie, też ma sens i znaczenie, ale nie ujmujmy sobie sprawczości i siły kreacji. Zadawaj sobie jak najczęściej jedno najważniejsze pytanie o to, jak ja chcę się czuć?

Zacznij od prostej obserwacji — przez jeden dzień zauważaj, ile czasu spędzasz w napięciu, a ile w spokoju. Bez oceniania, tylko obserwacja.

Nie chodzi o to, żeby zawsze mieć idealną odpowiedź. Chodzi o to, żeby w ogóle zacząć pytać.

Mit idealnego spokoju w ciąży – nie musisz być ciągle szczęśliwa

Nasze ciało wiele najlepiej i to ono jest najlepszym wykrywaczem, tego co się dzieje.

Wiele osób zapytanych (na sesjach, czyli w środowisku intymnym, przeznaczonym do prawdziwości), „jak się czują?”, albo „co się dzieje u nich w życiu?” – odpowiadają, że wszystko jest w porządku. Dopiero kiedy nawiązujemy kontakt z ciałem, wchodzimy w procesy, zaczynają zauważać, że wcale nie jest tak „w porządku”.

A jest to związane z tym, że za dużo myślimy o naszych problemach, kłopotach, zmartwieniach, obawach, wstydach, potknięciach, winie, odrzuceniu czy innych stanach, które nie służą rozwojowi i dobrostanowi tylko powodują w nas kurczenie się i zanikanie.

Kiedy spotykam się, z mami, tak na rozmowach o ich dzieciach, jak i mami, jako byłych dzieciach często pojawia się pytanie: dlaczego?, po co ja lub moje dziecko będąc we mnie, przejmuje moje emocje? Przejmuje albo przejęło właśnie ten jeden moment, tę jedną chwilę, kiedy było źle?

W wyjaśnieniu tego przychodzą oczywiście wyżej wspomniana, Inkorporacja Emocjonalna, czyli przejmowanie emocji drugiej, bliskiej osobie w trudnej sytuacji. Chęć niesienia pomocy w sferze emocjonalnej. Jest to też bardzo ludzki odruch.

Oczywiście, wspomniane wcześniej Neurony Lustrzane i zwykły proces nauki, który jest wpisany w rozwój nas i naszego mózgu.

Natomiast teraz więcej opowiem o innym zjawisku – zjawisku Mikrochimeryzmu.

Mikrochimeryzm – jak komórki dziecka żyją w matce przez lata?

Odkrycia zjawiska mikrochimeryzmu dokonano na Uniwersytecie w Nawarze (Hiszpania). Badania pokazały, że już od 4. tygodnia po poczęciu między matką a dzieckiem trwa nieustanna wymiana komórek — i trwa ona jeszcze długo po porodzie.

Co to oznacza w praktyce? Komórki dziecka „zamieszkują” ciało matki, a komórki matki — ciało dziecka. Co więcej, pozostają tam aktywne nawet przez 30 lat. Mogą stanowić nawet do 16% DNA matki.

Co jeszcze odkryli naukowcy? Komórki pierwszego dziecka, obecne w ciele matki, przechodzą do kolejnych dzieci podczas następnych ciąż. Najmłodsze dziecko dosłownie nosi w sobie informację o starszym rodzeństwie — jeszcze zanim je pozna. Lubię wyobrażać sobie to najmłodsze dziecko jako tajnego agenta, który wchodzi do domu i już wie wszystko o wszystkich. 😊

Jakie ma to znaczenie dla matki? Mikrochimeryzm wyjaśnia kilka rzeczy, które mamy czują, ale trudno im to racjonalnie uzasadnić:

• Nagłe przeczucie, że z dzieckiem dzieje się coś złego — nawet gdy jest daleko
• Pewność, że dziecko jest smutne lub przestraszone, jeszcze zanim ono samo to powie
• Szczególnie silne połączenie z nastolatkiem, który pozornie „nic nie mówi”

To nie jest magia ani nadwrażliwość. To biologia. Instynkt matczyny ma naukowe podstawy.

Warto dodać: mikrochimeryzm jest przedmiotem aktywnych badań naukowych — naukowcy sprawdzają m.in. czy komórki dziecka mogą wspomagać regenerację tkanek matki po porodzie. Połączenie między wami jest głębsze, niż ktokolwiek wcześniej sądził.

Jak budować więź z dzieckiem już w ciąży? Praktyczny przewodnik

Opierając się na tej wiedzy (niestety bardzo subtelnej), możemy nawiązać wspaniały kontakt ze swoim dzieckiem. Stworzyć wspaniałą relację z nim.

W dzisiejszym świecie, każdy wie lepiej niż sama matka: położne, lekarze, pani w sklepie meblowym, czy z gadżetami dziecięcymi, koleżanki, sąsiadki, teściowa i książka — poradnik. Matka, zagubiona w natłoku tych porad, dobrych intencji i ułatwiaczy życia często jest tak zagubiona, że nawet nie wie, jak się sama nazywa. Tym samym traci, albo raczej nie czerpie z naturalnego źródła wiedzy o dziecku.

Źródła, które jest w niej samej.

Oczywiście nie mówię tu i nie namawiam do odrzucania wszystkich pomocy i porad – namawiam do filtrowania tych informacji przez siebie. Przez swoją naturalną mądrość.

Zanim posłuchasz kolejnej rady z zewnątrz — zatrzymaj się i zapytaj siebie:

Twoja intuicja to mądrość, którą dziecko w Tobie już zna. Warto jej słuchać częściej niż poradników.

3 kroki, aby dziecko nie przejęło emocji matki

Bycie świadomą swoich emocji, swoich reakcji na, być może trudne zachowania otoczenia to pierwszy krok do tego, aby dziecko nie przejęło tych emocji.

Drugim krokiem jest przyjęcie tych emocji. Mamy w sobie takie przekonanie, że „muszę coś z tym zrobić”. Emocje są sygnałem, są informacją o tym co w nas aktywne. Co dla nas ważne. Wystarczy więc zwyczajne zauważenie emocji.

Trzecim krokiem, jest zauważenie tego co jest pod emocją. I tam najczęściej są zmęczenie, niezrozumienie, brak bezpieczeństwa etc. Czyli braki, jakich doświadczamy w naszym życiu. Wtedy staje się jasne, że reakcja z samej emocji jest nieadekwatna do sytuacji, albo do całego kontekstu dnia, czy życia.

Czytaj więcej o emocjach matki w ciąży jako kompasie dla dziecka / Projekt Sens

O autorce

Agnieszka Morawiecka pedagog opiekuńczo – wychowawczy, terapueta Integracji Emocjonalnych, Psychosomatyki Klinicznej i CMR (Uwalniania Pamięci Komórkowej). Z praktycznie trzydziestoletnią praktyką w terapii indywidualnej dorosłych, dzieci i młodzieży. Zachwycona, zafascynowana możliwościami, jakie daje praca z emocjami matki w uwalnianiu dzieci z ich problemów tak w zachowaniu, jak i ze zdrowiem. Więcej przeczytasz o mnie.