Zobaczmy wpływ emocji matki w ciąży na dziecko, kiedy znajduje się ono pod jej sercem, ale tym razem z perspektywy dziecka.
Chcę przedstawić Ci, emocje matki z punktu widzenia dziecka, które w niej mieszka. Dziecka, które jest w centrum życia matki, tym centrum mniej lub bardziej dosłownym.
Wyobraź sobie, że przebywasz w miejscu cieplutkim, milutkim.
W miejscu, do którego dochodzą informacje z całego świata — świata wnętrza matki, bo tam żyjesz — czyli odgłos bijącego jej serca, jej oddech, ale też odgłosy pracy jej jelit. Dochodzi do Ciebie głos matki. A także wszystkie odgłosy otaczające matkę. Jeszcze nie rozumiesz słów i ich znaczenia, tego się dopiero nauczysz, ale ta wiedza nie jest Ci w niczym potrzebna. Jedyne co jest Ci potrzebne i co Cię interesuje, i na podstawie czego uczysz się — są to emocje, nastroje dominujące w matce.
Czyli odczytujesz, kiedy napina się, kiedy ściska się jej żołądek, kiedy rozmawia z tatą, szefem czy babcią.
Czujesz uścisk wokół jej serca, kiedy ogląda wiadomości o kolejnych zabójstwach, podwyżkach etc.
Czujesz zaciskające się gardło, kiedy musi coś powiedzieć.
Czujesz wszystkie jej stany emocjonalne, ale nie w znaczeniu naszym potocznym – jest fajnie, beznadziejnie, cool albo żenada, czy inne, temu podobne. Czujesz te wszystkie emocje, które doprowadziły do tego napięcia, tego ścisku w sercu czy gardle. Czyli te wszystkie emocje, które są w niej żywe i aktywne – wstyd, odrzucenie, winę, chęć udowodnienia czy zrobienia czegoś na siłę etc.
Jakie jest dziecko w okresie prenatalnym?
Dziecko. szczególnie w okresie prenatalnym jest istotą emocjanalną. Czyli rozumie emocje, reaguje emocjonalnie i odbiera emocje w całej gamie swojej złożoności. Wychwytuje te najdrobniejsze, najbardziej subiektywne i delikatne emocje, które towarzyszą mamie, a tym samym i jemu.
Te stany emocjonalne mamy tworzą, naznaczając dziecko i w psychosomatyce nazywamy ten mechanizm, jako Projekt Sens Życia (polsce bardziej znane pod nazwą projektem celem).
Co to jest Projekt Sens Życia lub Projekt Cel?
Projekt Sens to podświadomy przekaz, który niesie matka, niosą rodzice związany z oczekiwaniami co do jeszcze nienarodzonego dziecka.
Na Projekt Sens wpływają tak emocje matki i ojca, jak i ich oczekiwania, nadzieje związane z dzieckiem, ciążą i całym przyszłym, wspólnym życiem.
Czyli, te wszystkie oczekiwania, nadzieje, jakie wiąże matka ze swoim jeszcze nienarodzonym dzieckiem. Będą tutaj oczywiście oczekiwania związane z tym, że moje dziecko będzie np. chłopcem czy dziewczynką; będzie inżynierem czy lekarzem etc.
Posłużę się przekładem z własnego gabinetu – przychodzą do mnie osoby, które: czują, że muszą być inne, niż są; kobiety udowadniające swoją sprawczość, to, że potrafią, że dadzą radę; kobiety narzekające na mało męskich mężów; osoby, które nie mogą znaleźć partnera do założenia rodziny – to tylko kilka schematów. Korzenie tych schematów znajdują się właśnie w takim podświadomym oczekiwaniu, jakie mieli rodzice, co do płaci swego potomka.
Często, w sposób bardziej lub mniej świadomy oczekujemy dziecka pewnej, konkretnej płci i pojawienie się dziecka przeciwnej płci jest pewnego rodzaju rozczarowaniem – oczywiście niewyrażonym, skrzętnie ukrywanym pod zdaniem „najważniejsze, żeby zdrowe się urodziło!” albo po latach wyrażone „chciałam, tylko by było zdrowe, to najważniejsze. Zdrowo się urodziło”.
Jednak dziecko wie, że nie jest takie, jakie chcieliby rodzice, że zawiodło rodziców, że coś z nim jest nie tak, jak powinno. I to pozostaje na całe życie (oczywiście, jeśli nie uwolnimy dziecka z tego albo siebie jako eks-dziecka. Są to sprawy, programy, które trzeba przepracować, uwolnić i wpisać nowe, wspierające programy) przejawiając się w różnego blokadach sprowadzanych do tego – nie jestem taka, jaka powinnam być.
Oczekiwania matki
Są także w matce inne, mniej oczywiste oczekiwania, nadzieje czy braki.
Są to stany emocjonalne często trudne do określenia, a występujące jako pewnego rodzaju delikatne nadzieje, niewypowiedziane życzenia, ukrywane (często przed sobą samą) braki, obawy etc. Jednak dla dziecka będą drogowskazami na całe życie.
W tym momencie opiszę kilka projektów sensów naszego życia, jakie wpisali nam rodzice (albo, które my wpisaliśmy w nasze dzieci).
Dziecko Trofeum
I tak, jeśli ciąża była czymś trudnym do osiągnięcia, może były problemy z jej donoszeniem (ale także istnieją inne stany, aby wpisać w dziecko taki projekt) projektem sensem dziecka może być – Dziecko Trofeum, dziecko tak wyczekane, tyle zabiegania było o nie, że teraz jak trofeum pokazywane jest światu.
Jak przejawia się to w życiu takiego dziecka? – są to dzieci, osoby, które idą przez życie, jak trofea, jak wygrani albo tacy, którzy muszą być tym trofeum, zdobywać trofeum. Na pierwszy rzut oka taki projekt wydaje się bardzo wspierający i niejako jest to prawda, jednak tutaj wkraczamy w świat perfekcjonistów. W świat osób, które za wszelką cenę muszą być najlepsze, muszą zdobyć uznanie, nagrodę, wyróżnienie inaczej …. ich życie nie ma sensu.
Niezamknięte poronienia
Często ukrywanym tematem (nawet przez same kobiety) jest fakt poronienia obojętnie jakiej natury. Poronienie to jedno z najcięższych doświadczeń, przez które czasami musi przejść kobieta. Każde poronienie, jeśli nie jest opłakane, wyżalone i zamknięte będzie ciążyć na matce i na następnych dzieciach. Po niezamkniętych poronieniach przychodzą na świat Dzieci Zastępcze – dzieci, które mają zastąpić wcześniejsze, nieżyjące rodzeństwo.
Jak przejawia się to w życiu takiego dziecka? – są to osoby, które mają pewność, że nie żyją swoim życiem. Że nie mają prawa do swojego życia. Że nie zasługują – na nic, na miłość, na uwagę etc. Często są to osoby z zaburzeniami (raczej mniejszymi niż tymi większymi) osobowości, poczucia kim jestem.
Ratunku!!! – krzyczy mama
Kiedy w ciąży przechodzimy przez trudne sytuacje, czasami nawet dochodzące do rangi wyboru między życiem a śmiercią. Czyli sytuacje, kiedy trzeba kogoś lub coś ratować wpisywany jest w dziecko Projekt Ratownika – ja, jako matka nie mogę nic zrobić, aby kogoś lub coś uratować więc tworzę dziecko, które jak wybawca będzie iść i wybawiać, ratować wszystkich i wszystko. Czasmi, jest to ratowanie matki.
Jak przejawia się to w życiu takiego dziecka? – będzie to osoba ratująca …. bezdomne kotki, pieski, delfiny. Będzie ratować sytuacje etc. Wszystko robię dla innych dla siebie nic. Są to wspaniale osoby, często z nadwagą i niestety nieżyjące dla siebie i swoim życiem.
Mój rycerz!!!
Kiedy przeżywamy trudny czas nie tylko z partnerem. Czas, kiedy chciałybyśmy, aby pojawił się rycerz na białym koniu i nas wybawił z tego ….. z tych wszystkich albo tylko niektórych problemów, jakie serwuje nam życie. Kiedy życie nas przytłacza i potrzebujemy wybawcy, obrońcy wtedy puszczamy w ruch – Projekt Rycerz Królowej. Tworzymy dziecko, które będzie naszym wybawcom, naszym obrońcom.
Jak przejawia się to w życiu takiego dziecka? – dziecko, obojętnie, czy to będzie chłopiec czy dziewczynka, będzie starało się zawsze zadowolić matkę, później matkę może zamienić na partnerkę lub partnera, czy dzieci. Generalnie, będzie się starało wybawiać wszystkich, bronić i udowadniać, że jest wybawcom. Stanąć na wysokości zadania w każdej sytuacji.
Scementujmy nasz związek!
Ostatnim projektem, jaki chcę przedstawić to Dziecko Cement. Może jego nazwa nic ci nie mówi, jednak to jeden z najczęstszych projektów. Dziecko Cement to podświadome, dążenie jednego z rodziców do zatrzymania partnera przy sobie. To przekonanie „jak będzie dziecko, to on zostanie ze mną”, „tylko dziecko może scalić nasz związek”. Dziecko, jako takie nie jest ratownikiem związku, jest tym elementem dzięki, któremu druga osoba nie może odejść, musi podjąć decyzję pozostania w związku.
Jak przejawia się to w życiu takiego dziecka? – dziecko nie czuje się kochane samo w sobie, nie ma tam odrzucenia, ale jest wrażenie, że jak tylko jestem, to ludzie są razem. Scalam ludzi. Dla niektórych z nich staje się to niejako misją życiową – walczą często o to, aby ludzie byli razem. Urodzeni, albo lepiej zaprogramowani Wybawcy, scalacze. Natomiast na poziomie fizycznym są to osoby dość silne, wytrzymujące często o masywnej budowie ciała, które mogą być cały czas na diecie, a i tak nie schodzą z wagi.
Inne Projekty na życie
Są też inne, sklasyfikowane projekty (w psychosomatyce wyróżniamy 25 typów) jak Podpora Starości, Koło Zapasowe, Dziecko Kopciuszek (lub niewolnik), Dziecko Niewidoczne czy Dziecko Śmietnik, ale o nich mogę napisać obszerniej innym razem.
Problemem nie jest jednak to, czy obarczyłam moje dziecko, którymś z nich. Problemem, jest czy nadal kurczowo trzymam się tego właśnie rozwiązania.
Czy widzę dziecko w jego unikalności i niepowtarzalności? czy raczej widzę w nim, albo widzę dziecko przez pryzmat własnych lęków, obaw, pragnień i oczekiwań?
Jakie mam oczekiwania co do dziecko?
Jak emocje matkiw ciąży wpływają na dziecko
O autorce
Agnieszka Morawiecka, pedagog opiekuńczo – wychowawczy. Socjoterapeuta Gestalt. Terapueta Psychosmatyki Klinicznej, Integracji Emocjonalnych i Uwalniania Pamięci Komórkowej (CMR). Uważa, że większość naszych problemów, bolączek i wyzwań wywodzi się z naszego, najczęściej podświadomego nastawienia do siebie i świata. Zmianę możemy zacząć już od tej chwili, zmieniając siebie – swoje nastawienie, przekonania, blokady, ograniczenia. Prowadzi gabinet psychopedagogiczny.
Bibliografia
Glover, V. (2015). Prenatal stress and its effects on the fetus and the child: Possible underlying biological mechanisms. Advances in Neurobiology, 10, 269–283.
Glover, V., O’Donnell, K. J., O’Connor, T. G., & Fisher, J. (2018). Prenatal maternal stress, fetal programming, and mechanisms underlying later psychopathology—A global perspective. Development and Psychopathology, 30(3), 843–854.
Glover, V. (2019). The effects of prenatal stress on child behavioural and cognitive outcomes start at the beginning. Encyclopedia on Early Childhood Development.
Salomon Sellam, Proyecto Sentido Gestacional
(przegląd ogólny) Emotional brain development: Neurobiological indicators from fetus through toddlerhood. (2025). PMC12384854.